Botohet plani i ri urbanistik i Tiranës

[gen|us]

Bashkia e Tiranës publikon planin urbanistik për kryeqytetin

Projekti i plotë që do ndryshojë Tiranën

Gerald BILBILI

Më në fund zbardhet plani urbanistik që do të shndërrojë imazhin e Tiranës. Gazeta “Tirana Observer” publikon të plotë këtë projekt të përgatitur nga arkitekt francezë. Burime nga Bashkia e Tiranës thanë dje për gazetën se, ndër zonat e kryeqytetit që pësojnë shumë ndryshime janë: Sheshi “Skënderbej”, sheshi “Avni Rustemi”, lumi i Lanës, sheshi “Nënë Tereza” dhe Stacioni i Trenit. Sipas të njëjtave burime, bulevardi “Dëshmorët e Kombit” do të rrethohet nga shatërvanë që do krijojnë pasqyra uji. Gjithashtu specialistë të kësaj bashkie kanë në dorë edhe projektin inxhiniero-sizmologjik.

Plani urbanistik

Bashkia e Tiranës në bashkëpunim me kompaninë franceze, “Architecture-Studio”, kanë projektuar planin e ri urbanistik të kryeqytetit. Sipas këtij plani, në vend të gropave e rrugëve të ngarkuara do të ketë qendra biznesi dhe shëtitore të mbushura me dyqane mode e kafene të vogla. Bulevardi “Dëshmorët e Kombit” do të rrethohet nga shatërvanë që do krijojnë pasqyra uji. Stacioni i Trenit do kthehet në një qendër të madhe biznesi. Do shtohen sipërfaqet e gjelbra në gjithë këtë hark. Ky është projekti i francezëve, i cili realizohet vetëm pasi qeveria të gjejë financimet. Gjithashtu, studimi parashikon shtimin dhe pasurimin e pjesës së gjelbër ekzistuese, në territorin e parkut “Rinia”, vazhdimin në anën lindore të tij me pjesën e gjelbër tek Galeria Kombëtare e Arteve dhe në vazhdim pranë Sallës së Kuvendit. Studimi nuk parashikon dendësimin me objekte, por ruan një ekuilibër të volumetrisë, duke mbrojtur këtë pjesë të rëndësishme të zonës qendrore të qytetit. Pjesa e tretë e këtij projekti do të jetë sheshi i universitetit, i cili do të pastrohet nga shatërvani i vjetër. Ai do të zëvendësohet nga një platforme e ngritur mbi nivelin e rrugës, e cila do të përmbajë një shatërvan të ri në formën e drejtkëndëshit, më i cekët dhe më i pastër.

Projekti sizmologjik

Bashkia e Tiranës ka tashmë në duart e saj një studim të hollësishëm shkencor, inxhiniero-sizmologjik për qendrën e Tiranës. Ky studim i domosdoshëm për zhvillimet dhe për vetë ritmet me të cilat po zhvillohet kryeqyteti është bërë nga Instituti i Sizmologjisë në Akademinë e Shkencave, me kërkesë të Bashkisë së Tiranës. Në formulimin e këtij studimi është shfrytëzuar përvoja e fituar gjatë hartimit të studimeve të rrezikut sizmik të shesheve të ndërtimit të objekteve të banimit me lartësi të madhe mbi 8 kate që realizohen nga Instituti i Sizmologjisë në zbatim të ligjit të Urbanistikës, si dhe arritjet më të fundit të studimeve të rrezikut sizmik në nivel kombëtar, rajonal dhe lokal që Instituti i Sizmologjisë ka realizuar kohët e fundit.

Historiku i planeve urbanistike

Arkivi Qendror Teknik i Ndërtimit (AQTN) disponon një dokumentacion shumë të pasur në fushën e urbanistikës, për të gjitha qytetet shqiptare dhe veçanërisht për qytetin e Tiranës. Ky përshkrim i shkurtër urbanistik i qytetit të Tiranës do të bazohet plotësisht në dokumentet e AQTN-së, duke filluar nga dokumenti i parë që i përket vitit 1917 e deri tek plani rregullues i vitit 1990. Ky përshkrim urbanistik ka për qëllim të japë disa njohuri historike urbanistike për qytetin e Tiranës, disa aspekte të zhvillimit të tij urbanistik, shtrirjen e tij territoriale dhe rritjen e tij si qendër banimi, administrative, industriale, etj. Në periudhën e pushtimit austro-hungarez kemi dokumentin e parë vizatimor, që është një planimetri e qytetit të Tiranës, në Shk. 1:5000 (Situacion topografik) viti 1917.

Arkitektët që do ndryshojnë Tiranën

Inxhinierët dhe arkitektët që do të përpilojnë projektin dhe do të ndryshojnë imazhin e kryeqytetit të Shqipërisë janë pjesëtarë të kompanisë “Architecture-Studio”. E krijuar në vitin 1973 në Paris nga 8 arkitektë të asociiuar dhe nga qindra arkitektë dhe inxhinierë urbanistë nga kombësi të ndryshme, ajo ka realizuar disa projekte të spikatura në shumë vende. Të tilla mund të përmenden si: Ndërtesa e Parlamentit Evropian në Strasburg, Instituti Arab në Paris, Shtëpia e Arteve të Bukura dhe Letrave në Athinë, Universiteti i Dukendouf në Francë, Salla e Ekspozitave në Paris, një hotel në Torino, Kullën e zyrave në Zuo Ying në Kinë, Masterplanin e Qendrës Tregtare në Shangai, Kinë, Bulevardin në Makkal të Arabisë Saudite, Masterplanin e fshatit Olimpik në Greqi, etj.

[gen|us]

Institucioni më i rëndësishëm vendor në kryeqytet, Bashkia vazhdon të jetë hermetike në lidhje me informimin mediatik. Në këtë institucion është e kotë që gazetarët të drejtohen për informacion, pasi përgjigja në më të shumtën e rasteve dihet. Pritja paraprake nga zëdhënësja për shtyp, të lë përshtypjen se brenda ditës do ta sigurosh informacionin për të cilin interesohesh pranë këtij institucioni. “Ok, do të flas me personin përgjegjës lidhur me informacionin që ju kërkoni, dhe do t’ua nis brenda ditës me email”.Kjo është përgjigja e përgjegjësve të informimit mediatik në këtë institucion teksa interesohesh për një informacion të nevojshëm, më së shumti për publikun. Por me sa duket, befas adresa e emailit humbet, dhe personi që ti e pret për një përgjigje nuk bëhet më i gjallë. Pak kohë më parë u drejtuam në Bashkinë e Tiranës për një prononcim lidhur me afatet dhe detaje të tjera për projektin e rikonstruksionit të njërës prej rrugëve më të rrahura të kryeqytetit, ose siç njihet ndryshe Unaza. Kontakti i parë me njërën nga zëdhënëset e këtij institucioni ishte korrekt dhe ajo me mirësjellje na premtoi që pasi të konsultohej me personin përgjegjës do të na informonte brenda ditës, me të dhënat përkatëse. Por kaloi ajo ditë, kaloi dhe e nesërmja, edhe e pasnesërmja, e kështu ditë të tjera në vijim, dhe ne nuk mundëm ta merrnim informacionin e kërkuar duke na lënë të dyshonin se ndoshta zëdhënësja nuk foli kurrë me personin përgjegjës për këtë problem, për arsye të cilat ajo i din më mirë se ne. Informacioni nga Bashkia e Tiranës duket se duhet të dalë vetëm nëpër konferenca për mediat, ku edhe në këto ngjarje, këto të fundit diskriminohen për sa i përket lajmërimit të tyre.

--

• Kryeqyteti, masiv gjigand plehrash

15 June 2007
Sa për pastrimin nuk kemi se çfarë të themi. Arsyeja kuptohet, sepse ai nuk bëhet fare në Tiranë. Po në rrethe është edhe më keq se kaq. Pastrimi i rrugëve duket se ngelet vetën më kuadrin e thënieve, por nga e thënë e deri në konkretizimin e punëve është një rrugë relativisht e gjatë. Edhe ato pastruese të cilat janë, duket se më shumë tallen me pastrimin, sesa pastrojnë realisht. Ato pastrojnë me nge dhe ashtu sa për të kaluar orën e më pas shpërndahen në shtëpitë e tyre, apo tymosin ndonjë cigare si kolektiv të ulura më ndonjë hije aty në afërsi të rrugës.Mjaftojnë disa minuta dhe puna e tyre përfundon shpejt, duke e lënë Tiranën mes plehrave. Me temperaturat përvëluese që ka sjellë vera, plehrat po vënë në rrezik serioz shëndetin e të gjithë njerëzve. Era e tmerrshme, gati e padurueshme që plehrat çlirojnë të bëjnë që ta kalosh rrugën me hundët e zëna. Nuk ka kryeqytet më të qelbur në botë se ky i yni. Është i vetmi në llojin e tij, ku këpucët, sandalet apo çfarëdo qofshin, të mbulohen nga pluhuri në verë e nga balta në dimër. A thua se ke ecur nëpër një pyll dhe jo nëpër rrugët e kryeqendrës së Shqipërisë. Nuk është çudi që Shqipëria nuk ka vizitorë të huaj. Madje po të ishim në vend të tyr nuk do të shkelinim fare. Ose sapo të shikonin këtë gjendje do të largoheshim me të shpejtë. Kjo gjë lidhet fare mirë me arsyen rrugë, ku gjithçka është e mbushur me plehra. Duke mos llogaritur këtu edhe vendgrumbullimet të cilat i gjen gjithnjë plot. E krahas kësaj anash tyre gjenden pafundësi plehrash të hedhura përtokë. Kjo për arsyen e thjeshtë se njerëzit nuk kanë ku ti hedhin mbetjet e konsumit. Kështu ky plehrat konfigurojnë pamjen e kryeqytetit që për fat të keq përcillet në botë. Kazanët boshatisen vetëm një herë në ditë, kjo gjë është shumë pak për popullsinë që ka Tirana, dhe duke ditur që të paktën një qytetar flak në ditë një sasi të konsiderueshme plehrash. Sipas përllogaritjeve matematikore po ti shumëzojmë këto me numrin e banorëve të cilët bëjnë pjesë në popullsinë e kryeqytetit, na del se asnjëherë pastrimi nuk bëhet i mjaftueshëm. Një pastrim më i shpeshtë i rrugëve dhe kazanë plehrash të boshatisur dhe pa erë të keqe do të ishte zgjidhja që të gjithë njerëzit kërkojnë nga pushteti vendor.


• Tirana, beton dhe asfalt në vend të gjelbërimit

15 June 2007
Një filozof përpara 2000 vjetësh ka thënë: “Më jepni dy gjëra në jetë, një shtëpi plot me libra dhe një kopsht mbushur me lule dhe s’kisha për të kërkuar asgjë tjetër.” Nëse do të zbërthenim kontekstin e këtyre dy kërkesave, do të arrinim në konkluzionin se realizimi i tyre për këtë person do të thoshte lumturi. Njerëzit, që në lashtësi kanë vlerësuar jo vetëm rolin ekonomik të bimëve, por edhe rolin mjedisor dhe zbukurues të tyre. Dashuria por edhe nevoja per lulet, bimët dhe gjelbërimin në përgjithësi thuhet se ka lindur me njeriun dhe shuhet me vdekjen e tij.Por nëse këtë fakt do e lidhnim me kryeqytetin shqiptar Tiranën, atëherë ne si popull nuk do të hynim në këtë kategori njerëzish, ku në vend të gjelbërimit preferojmë betonin dhe asfaltin. Studime shkencore tregojnë se sipërfaqet e gjelbra janë rregullatori i përkryer termik, hidrik, si dhe filtri më i mirë për pastrimin e ajrit nga pluhuri, gazet shëndetprishëse e kancerogjene, si dhe burimi i vetëm i pasurimit të ajrit me oksigjen dhe laboratori më i përsosur i diksidit të karbonit. Por hapësirat e blerta mbartin edhe vlera të larta estetike të mëshiruara në larminë e formave të kurorave, ngjyrave të luleve, gjetheve të drurëve e shkurreve dekorative, që janë elementi bazë në kompozimin, formulimin dhe ndërtimin e hapësirave të blerta. E megjithëse pak apo shumë të gjithë i dinë këto elemente pozitivë që mbart në vetvete gjelbërimi, gjatë viteve të fundit në kryeqytet i është dhënë prioritet zhvillimit urban në ndërtesa shumëkatëshe dhe pa asnjë metër katror gjelbërim rreth e përqark. Si askund tjetër, këtu interesat e zhvillimeve urbane dhe hapësirave të blerta funksionojnë të ndara nga njëra tjetra, ose më mirë mund të thonim në kurriz të njëra tjetrës.
Ndërtesat shumëkatëshe reduktojnë sipërfaqet e gjelbra
Sipas studimeve të kryera nga shoqata të ndryshme mjedisore dhe ekologjike mësohet se aktualisht Tirana nga 11m2 sipërfaqe e gjelbër për banor që ka pasur 7-8 vite më parë, ajo është rrudhur në masën 4m2/banor, gjë e cila duhet të alarmonte organet manaxhuese, kur dihet se edhe norma minimale e sanksionuar me ligj në rregulloren urbanistike për përpilimin e planeve rregulluese është pranuar 7m2/banor. Shtimi i popullsisë në kryeqytet, kërkonte domosdoshmërisht shtimin e banesave, të cilat gjatë viteve të fundit filluan të ndërtoheshin vend e pa vend, me leje e pa leje. Dhe pikërisht ndërtimet e shumta janë renditur si faktori kryesor që ka ndikuar në reduktimin e sipërfaqeve të gjelbra në kryeqytet. Kështu u mendua për strehimin, por jo për shëndetin e tyre. Gjatë këtyre viteve u mendua vetëm prishja e lulishteve publike, dhe ndërtimi i pallateve private. Kështu, u prish lulishtja prapa ndërtesës së PS-së, lulishtja pranë stacionit të trenit, lulishtja pranë ekspozitës, më e madhja në Tiranë, lulishte këto që edhe pse nuk ishin të qendrës të qytetit, u shërbenin edhe banorëve të lagjeve të tjera. Lidhur me këtë problem Ministria e Mjedisit i ka dërguar edhe një shkresë Bashkisë së Tiranës për ngritjen e një grupi pune të përbashkët me qëllim marrjen në dorë të situatës. Por reagimi duket qartë, kur situata nuk paraqet ndonjë ndryshim të dukshëm. Lulishtet dhe gjelbërimi po shtohet me ndonjë m2 vetëm nëpër ambjentet private ndërsa në ato publike duket se qytetarët tashmë duhet ta harrojnë një gjë të tillë.

Funksionet e bashkisë
Bashkia ka një sërë funksionesh në shumë fusha.
Falë edhe procesit të decentralizimit të pushtetit lokal, këto funksione kanë ardhur duke u shtuar. Në bazë të Ligjit nr.8652, dt.31.07.2000, të Kuvendit të Republikës së Shqipërisë, “Për organizimin dhe funksionimin e qeverisjes vendore”, (Kreu IV, neni 9, 10, 11, 12), Bashkia ushtron këto funksione:
Në fushën e infrastrukturës dhe shërbimeve publike:
a) Furnizimi me ujë të pijshëm
b) Funksionimi i sistemit të kanalizimeve të ujërave të bardha, të ujërave të zeza dhe kanaleve mbrojtëse të zonave të banuara
c) Ndërtimi, rehabilitimi dhe mirëmbajtja e rrugëve me karakter vendor, trotuareve dhe shesheve publike
ç) Ndriçimi i mjediseve publike
d) Funksionimi i transportit publik urban
dh) Administrimi i parqeve, lulishteve dhe zonave të gjelbëruara publike
e) Grumbullimi, largimi dhe përpunimi i mbeturinave
ë) Planifikimi urban, menaxhimi i tokës dhe strehimi sipas mënyrës së përcaktuar me ligjit..