Lekura E Njeriut

[baddd_girl]

Lëkura është organ elastik, muskular që mbështjell trupin e organizmave të gjallë. Funksioni i lëkurës është ruajta e organve, mbajtja e tyre në tërësi të organizuar si dhe i takon grupit të ograneve shqisore që ka të bëj me ndjeshmërinë (shqisa e të prekurit), bën gjithashtu rregullimin e temperaturës trupore si dhe sintetizon vitaminën B dhe vitaminën D Lëkura ka përbërje të ndryshme tek gjallesat e ndryshme.

Funksioni i lëkurës

- Roli mbrojtes i lekures ndaj te gjithe faktorve te jashtem dhe brendshem quhet dermatofilaksia.
- Per rendesin e lekures na spjegon rasti se humbja e sip te medha psh: te djeg'jet e rrezikojn jeten. - Roli mbrojtes i lekures eshte i kushtezuar nga elasticiteti i lekures, sasia e ujit dhe fleksibiliteti.
- pH e lekures nuk e favorizon zhvillimin e bakterieve dhe myshqeve por ndikon si faktor vetsterilizues, mesi alkalin ndihmon zhvillimin e bakterjeve dhe ne kete lekure vjen leht deri te infeksionet bakteriale dhe nikotike psh: regjioni aksilare, perigjental.
- Permes lekures ka mundesi te resorbohen sasi te vogla te sub si merkuri, jodi, yndyrna vitaminoze dhe hormonale, ne kete bazohet dermatoterapia lokale dhe aplikimi i preparatev kozmetike per mirmbajtjen dhe mbrojtjen e lekures.
- Lekura ka funksion termorregullues qe e arrin me ngushtimin dhe zgjerimin e eneve te gjakut te dermes, djersitjes dhe respiracionit.
- Lekura eshte depo e ujit ku gjenden 18-40% e sasis se gjithmbarshme te ujit ne org.
- Elasticiteti i lekures vare nga sasia e ujit. - Preparatet kozmetike duhe te pengojn avullimin e ujit dhe te ruajn lageshtin e lekures.
- Ne lekure behet sinteza e vitamines D qe ka rendesi ne realizimin e eshtrave.
- Ne lekure kryhet edhe procesi i frymarrjes por nuk ka rendesi vitale.
- Ne lekure jane te vendosur receptoret per dhembje per prekjem, per shtypje dhe per temp.

Faktoret qe ndikojnë ne lekure jane:
- Lageshtia relative kur bie nen 60% rritet evaporini(humbja e ujit ne lekur) qe eshte karakteristik per kohen e ftoht dhe te thate sepse lekura ne keto raste keqsohet mjaft.
- Eskpozimi ne diell ka efekte ne tharjen e lekures- shtohet evaporini pastaj era, larja e tepruar dhe kontakti me detergjente i largon lipidet dhe e rrit humbjen e lageshtis.
- Barerat dhe perdorimi jo adekuat i preparatev kzmetike.
- Mjedis acidik 1-6, bazik 7-14, neutral 7.

Rrezet ultraviolete ndahen :
1. Rrezet Uv-A - plakje e lekures
2. Rrezet Uv-B - shkaktn djeg'je
3. Rrezet Uv-C.


-Ngjyra e lëkurës
Lëkura nuk ka një ngjyrë të caktuar tek tëgjitha gjallesat, por ajo dallon nga lloji i gjallesave në lloj tv gjallesave si dhe dallon nga gjallesa në gjallesë brenda llojit të njejt të gjallesave.

-Strukuta e Lëkures

Sa i përket kafshëve ato dallojnë për nga ngjyra e lëkurës dhe mundësia për përshtatshmëri. Disa kafshë kan lëkurë me ngjyrë të caktuar stabile, kurse disa të tjera kan lëkurë me ngjyrë labile që nënkupton mundësinë e ndyshimit të ngjyrës për t'u përshtatur me ambientin ku jeton, për shkaqe sigurie.

Edhe njerëzit kanë lëkurë me ngjyrë të ndryshme dhe sipas ngjyrës së lëkurës njerëzisht ndahen në tre grupe kryesore edhe atë:
të bardhë,
të zi dhe
të verdhë.

Anatomia e lëkurës

Shtresat e lëkurës:
- Lekura eshte organ qe mbeshtjell ter sip. e jashtme te org. te njeriut dhe qe kalon ne mukoz per ti mveshur hapsirat e brendshme te org. p.sh: kapaket e syve, gojen, organet gjenitale, kanalet urinare, anusin.
- Lekura ka pesh prej 8-10kg me nje siperfaqe 1.7m2(katror) dhe trashsi 1-2mm e cila trashsi ne shputa dhe shuplaka eshte 2-4mm. - Lekura eshte barrier mbrojtese qe nga njera ane pengon humbjen e ujit elektroliteve dhe perbersve tjer, ndersa nga ana tjeter pengon hyrjen e materieve demtuese.
- Vlera e pH se sip. te lekures eshte ne mes 4.1 ne koke deri ne 7.2 ne shputa ndersa ne sip. tjera 5.5.
- Lekura mbron org. nga agjenset kimik, mikrobiologjik, fizik dhe rregullon temp. trupore.
- Ne lekure zhvillohen shume procese imunologjike por edhe shume procese te org. manifestohen me ndryshime ne lekure. - Ngjyra e lekures eshte e ndryshme ajo varet nga raca, mosha dhe pjeset e trupit qe i perkasin - Ngjyren e lekures e kushtezon shpeshtesia dhe sasia e pigmentit qe quhet Melanin

Lekura nga ana histologjike eshte e perber nga 3 shtresa:
1. Epidermambi lekure) e ndertuar nga qelizat me gjendra te djerses dhe gjendra dhjamore, qimet dhe thonjet.
2. Derma: (lekura e vertet) paraqet struktur te indeve lidhore.
3. Hipoderma: (nen lekure) e perber nga indet dhjamore.

- Ndryshimet ne lekure gjithnje do te sherbejn si dritare ne te cilen do te pasqyrohen ndodhit ne brendesi proceset patologjike ne organe dhe sisteme si dhe gjendja fizike emocionale e org. te njeriut.


Llojet e lëkurës
Sa i përket lëkurës në përgjithësi tek gjallesat ajo dallon dukshëm në përbërje nga gjallesa në gjallesë.
Tek njeriu lëkura mund të ndahet si lëkurë e trashë dhe e hollë. Lëkura e trashë gjendet në shputat e këmbëve dhe në shuplakat e duarve.


Sëmundjet e lëkurës
Zgjebja(kroma). është sëmundje ngjitese e lëkurës. Përcillet me kontakt direkt me të sëmurin, me rroba, me peshqir që ka përdorur i sëmuri etj. Shkaktar është këpusha e zgjebës - akarina. Paraziton në epidermë duke hapur kanalet të vogla të shoqëruara me kruarje të madhe. Kruarja më e madhe paraqitet mes gishtërinjëve të dorës dhe të këmbës (shfaqen fshika të mbushura me lëng . Shenjat e para të sëmundjes janë kruarja e lëkurës dhe formimi i puçrrave dhe dregëzave. sëmundja shërohet duke përdorur Yndyra të ndryshme që përmbajnë sulfur. Për të penguar përhapjen e zgjebës duhet të shërohen të gjithë të sëmurët në një bashkësi. I sëmuri duhet të izolohet dhe ti drejtohet mjekut për ndihmë. Nxënësi i sëmurë me këtë sëmundje nuk duhet të ndjekë mësimin deri sa të shërohet. Sëmundja përhapet më shumë kur vështrirësohet mbajtja e higjienës personale. Por ka raste që nga kjo sëmundje të vuajnë edhe njerëzit që kujdesen në maksimum për higjienën personale, pasi ë parazitin i cili shkakton zgjeben e marrin në kontakt me njerëzit e sëmurë, në autobus, lokale afarsite, shkolla etj. Prandaj paraqitja te mjeku për tu shëruar këtë sëmundje nuk është turp, por përgjegjësi pë të evituar përhapjen e saj në popullatë.

[Pse_]

Sistemi lekuror paraqet sistemin i cili eshte ne kontakt direkt me faktoret e ambientit te jashtem. Te organizmat njeqelizor ai na paraqitet ne forme te nje mbeshtjellsi qe quhet Pelikula. Organizma te tille jane ameba, parameciumi, euglena etj.. Te organizmat shumeqelizor lekura eshte e perbere nga nje cipe e cila krijon materie te ndryshme kimike te cilat formojne kutikulen. Kutikula mund te jete dy deri tri her me e trashe sesa vete cipa prej nga e ka prejardhjen. Te kurrizoret sistemi lekuror eshte i diferencuar ne dy shtresa :a) epiderma b) derma
Epiiderma eshte shtresa e lekures e cila eshte ne kontakt direkt me ambientin e jashtem. ajo ka origjine nga ektoderma dhe roli i saj eshte mbrojtes. Mu per kete rol epiderma i krijon derivatet e saj sic jane : luspat, puplat, thonjet, kthetrat, thundrat, briret dhe qimet.
Derma paraqet shtrese e cila ndodhet nen derme dhe ka prejardhje mezodermale ne te cilen gjenden shume fije nervore dhe ene te gjakut.

Krijesat gjendrrore te lekures
Gjendrrat mund te jene njeqelizore dhe shumeqelizore
a)Gjendrrat njeqelizore zakonisht jane karakteristike per pakurrizoret sidomos tek butaket dhe anelidat, ato hasen edhe tek kurrizoret vetem te peshqit.
b)Gjendrrat shumeqelizore jane te perfaqsuara me se miri te organizmat qe jetojne ne terrene te thata toksore, ketu perjashtim bejne zvarraniket dhe shpezet.
Te shpezet haset vetem nje gjender e cila quhet koqige, kjo gjenderr ju sherben ketyre organizmave per lyerjen e puplave me sekrete yndyrore ne menyre qe ato kur te zhyten ne uje te mos lagen /